به گزارش روابط عمومی دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی ایران، شانزدهم مرداد، روز بزرگداشت کارکنان مراقبت از سلامت، فرصتی مغتنم است تا از زحمات بی‌وقفه‌ی این عزیزان که در خانه‌های بهداشت، پایگاه‌ها و مراکز جامع سلامت شهری و روستایی، شبانه‌روز در مسیر حفظ تندرستی هموطنان گام برمی‌دارند، قدردانی کنیم.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، توجه بنیادین به بهداشت همگانی و مراقبت‌های اولیه‌ی سلامت، تحولی عظیم در نظام سلامت کشور پدید آورد. گسترش شبکه‌ی بهداشتی-درمانی در دورترین نقاط کشور، آموزش همگانی و اجرای برنامه‌های پیشگیرانه، ثمراتی کم‌نظیر به بار آورد که از آن جمله می‌توان به کاهش چشمگیر بیماری‌های واگیر و عفونی و نیز افت قابل‌توجه مرگ‌ومیر مادران در هنگام زایمان اشاره کرد. این دستاوردهای بزرگ، مرهون تلاش‌های خستگی‌ناپذیر کارکنان مراقبت سلامت است که با عشق و تعهد، رسالت خطیر خود را به انجام می‌رسانند.

دکتر فاطمه اقبالیان، پزشک و متخصص طب ایرانی، در گفت‌وگویی تخصصی با روابط عمومی دانشکده، با اشاره به ریشه‌های دیرینه‌ی این نگاه پیشگیرانه در مکتب طب ایرانی اظهار داشت: جالب آنکه این نگاه پیشگیرانه در حوزه‌ی سلامت، ریشه‌ای دیرینه در مکتب ارزشمند طب ایرانی دارد. حکیمان بزرگ این سرزمین، همواره بر این اصل بنیادین تأکید داشته‌اند که پیشگیری بهتر از درمان است و محور اصلی این پیشگیری را در آموزش اصول صحیح سبک زندگی جستجو می‌کردند.

حکیم گیلانی و آموزه‌های حفظ‌الصحه؛ روایتی کهن از مراقبت‌های اولیه

اقبالیان با اشاره به کتاب ارزشمند حفظ‌الصحه ناصری اثر حکیم کاظم گیلانی، به نکته‌ای بسیار عمیق اشاره کرد که گویی برای وضعیت امروز جامعه نگاشته شده است:  بیشتر مردم به دلیل ناآگاهی از طریقه اکل و شرب و ترتیب آن و مقدار خواب و بیداری و حرکت و سکون و اقسام ریاضات ، دچار کسالت، ضعف بنیه و سوءهاضمه می‌شوند و متأسفانه تنها در زمان بیماری به پزشک مراجعه می‌کنند، در حالی که فائده طبیب در زمان صحت است که با تعیین حد هر یک از ضروریات زندگی، از بروز بیماری جلوگیری نماید.

وی تأکید کرد: این سخن گهربار، دقیقاً همان رویکردی است که امروز در قالب مراقبت‌های اولیه‌ی سلامت و پیشگیری سطح یک در نظام سلامت کشور دنبال می‌شود.

سته‌ی ضروریه؛ شش اصل حیاتی برای حفظ سلامتی

این متخصص طب ایرانی در ادامه به تبیین نظام جامع سلامت‌محور طب ایرانی پرداخت و گفت: طب ایرانی با تدوین سته‌ی ضروریه یا شش اصل حیاتی حفظ‌الصحه شامل تدبیر هوا، خوردن و آشامیدن، حرکت و سکون، خواب و بیداری، دفع مواد زائد و اعراض نفسانی، به مردم می‌آموزد که چگونه با رعایت این اصول، از ابتلا به بیماری‌ها جلوگیری کنند. در حقیقت، طب سنتی ایرانی یک نظام جامع سلامت‌محور است که هدف غایی آن، حفظ تعادل مزاج و تقویت قوای طبیعی بدن برای مصون‌ماندن از بیماری‌هاست.

و با اشاره به تأکید حکیم گیلانی بر نقش پزشک در سلامت، افزود: حکیم معتقد است که شخص باید به تشخیص و تعیین طبیب و دستورالعمل آن عمل کند و تخلف نورزد تا اینکه مدت عمر در افضل احوال باشد و مبتلا به امراض و علل نگردد . این نگاه، به خوبی نقش بی‌بدیل پزشک را در مقام مشاور سلامت و نه تنها درمان‌گر بیماری، ترسیم می‌نماید.

میراث‌داران حفظ‌الصحه در نظام سلامت نوین

وی با گرامیداشت روز کارکنان مراقبت از سلامت تصریح کرد: اینک، پس از گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب اسلامی، کارکنان مراقبت از سلامت، میراث‌داران همین رویکرد ارزشمند در نظام سلامت کشور هستند. آن‌ها با حضور در خانه‌های بهداشت و مراکز جامع سلامت، نه تنها به درمان بیماری‌ها می‌پردازند، بلکه با آموزش همگانی، غربالگری‌های منظم، واکسیناسیون، مراقبت از مادران و کودکان و پایش بیماری‌های غیرواگیر، گام‌های اساسی در مسیر تحقق شعار پیشگیری بهتر از درمان» برمی‌دارند.

این عضو هیئت علمی خاطرنشان کرد: این تلاش‌ها، بی‌گمان ادامه‌ی همان مسیری است که در مکتب طب ایرانی، با عنوان حفظ‌الصحه از آن یاد می‌شده و امروز با زبان علم روز، تحت عنوان مراقبت‌های اولیه‌ی سلامت تجلی یافته است.

پیوند دانش کهن و نظام سلامت نوین؛ آرزوی توفیق برای کارکنان مراقبت

این پزشک متخصص طب ایرانی با اشاره به پیوند عمیق میان دانش کهن و نظام سلامت نوین گفت: روز کارکنان مراقبت از سلامت، یادآور این پیوند عمیق میان دانش کهن و نظام سلامت نوین است؛ پیوندی که ریشه در فرهنگ و تمدن ایرانی دارد و امروز با همت و ایثار همین عزیزان، به ثمر نشسته است.

و در پایان از خداوند متعال برای تمامی کارکنان مراقبت از سلامت، توفیق روزافزون، سلامت و سربلندی مسئلت نمود و امیدواریم که با ترویج هرچه بیشتر فرهنگ پیشگیری و آموزش سبک زندگی سالم، گامی مؤثر در جهت ارتقای سطح سلامت جامعه‌ی عزیزمان برداریم.